تبلیغات
وبلاگ تخصصی گرافیک و انیمیشن وبلاگ تخصصی گرافیک و انیمیشن - نستعلیق؛ قربانی طراحان گرافیک
 

نستعلیق؛ قربانی طراحان گرافیک

نویسنده: انسان موضوع: گرافیک،  خط.خوشنویسی و تایپوگرافی، 

 

مقاله زیر را خلیل یوسفی برای رسم ارسال کرده است:
 
نستعلیق قربانی طراحان
گهگاهی به داستان زیر آب رفتن پاسارگاد فکر می‌کنم، تنم می‌لرزد. گاهی هم خراش‌های روی ستون‌های تخت جمشید به حدی آزارم می‌دهد که گویا خراشی روی بدنم صورت گرفته است. همیشه حسرت بازگشت عتیقه‌ها می‌خورم که قربانی ما شدند. قربانی همان آدم‌هایی که میراث را پاس نداشته و به سادگی برگه خروج قالی پازیریک را صادر کردند.
نمی‌دانم چرا همیشه چیزی را از دست می‌دهیم، ناخودآگاه به فکر آن می‌افتیم.
رودکی و مولوی و فارابی و بادگیرهای یزد و خلیج فارس هم قربانی همین غفلت شدند. اما چیزی که بیشتر از همه اینها این روزها عذابم می‌دهد، داستان سرطانی است که دامن گیر خط نستعلیق شده است.
نستعلیق که یک شبه همانند400سال قبل که خط نسخ تن به حروف سربی داد، بدون اتود و فکر قبلی تن به نرم افزارهای می‌دهد که هر طراح جوانی چو من هر بلایی که می‌خواهد سر آن می‌آورد، غافل از خیانتی که داریم در حق این خط می‌کنیم.
واقعا چند درصد طراحان که از این خط استفاده می‌کنند، از پیشینه این خط اطلاع دارند. خطی که مهمترین پدیده در تاریخ خوشنویسی خوانده شده است، امروزه فقط به عنوان یک تصویر توریست پسند در پوسترها و آثار ما نمود پیدا کرده است. شاید مرتکب شدن یک اشتباه ما را تشویق به یک اشتباه دیگر می‌کند، چرا که برای اشتباه اول زیر گوش‌مان نزد، به خودمان اجازه اشتباه دادیم تا تحقیق از عناصر بعدی و ظرفیت‌هایی تصویری که در این خط وجود دارد. آیا واقعا میرعلی تبریزی امروز بود، ما جرات می‌كردیم چنین رفتاری را با این خط انجام دهیم؟

ما با دستان خودمان داریم یک میراث دیگر را از بین می‌بریم؛ میراثی به ارزش همه دنیا، میراثی كه افرادی چون كلهر و میرعمادها بجا گذاشتن، میراثی كه چه شب‌ها با نخوابی میرزاغلامرضا اصفهانی همراه بود، میراثی كه میرخانی‌ها و امیرخانی‌ها چه حرف‌ها نشنیدند در نگارش تركیب و شعر و قطعه. حتی در بدو تاسیس چاپخانه در ایران.
كلهر چه جاهایی تن به خفت نداد و با جسارت و هوشیاری كتابت می‌كرد و چاپ می‌شد. آیا آنهایی كه جسارت هر گونه شلخته‌نگاری با خط نستعلیق را به خودشان می‌دهند، از كشیدگی‌ها و نقطه‌ها، مفردات و مركبات این خط خبر دارند؟
آیا حتی یک بار تجربه ساخت مركب به خودشان دادند؟ آیا بعد از 100بار اتود و نوشتن موقعی كه به نتیجه نمی‌رسند، به لحظه‌ای فكر كردند كه غلامرضا اصفهانی چگونه آن تركیب‌های سیاه مشق جادویی را بدون كامپیوتر می‌آفرید؟
چگونه و چرا كلهر كشش قلم را كاهش داد و نقطه پنج دانگی را مبنا قرار داد؟ چگونه كلهر خط كرسی را در كارهایش رعایت می‌كرد؟
كاش ما در ابزارها و امكانات امروز ctrl z  نداشتیم!
راز رفتار منطقی برخورد حروف و كشیدگی‌ها و شروع یک كلمه در كارهای میرزا غلامرضا اصفهانی در چیست؟ حسن وضع و حسن تشكیل چیست؟ مهندسی و شاكله حروف و كلمات براساس اصول دوازده گانه و مراعات تناسب اندازه‌ها در شكل‌گیری حروف در چیست؟ همجواری حروف؟ رنگ‌پذیری جز تابع از جز قائم و اصلی؟ انعطاف و شكل‌پذیری حروف و كلمات قلم‌های ایرانی؟ رعایت مبانی و اصول خوشنویسی؟ قائده تركیب؟ حسن اتصال و انفصال؟ قرارگاه نشستن حرف و كلمه؟ خلوت و جلوت در جمله‌ها و سطرها؟ سنجش قلم با زمینه خط؟ حسن مجاورت حروف و كلمه؟ پهلو گرفتن كلمه؟ حروف هم جنس و شكل‌های مشابه؟
تقسیم‌بندی سنتی اندازه قلم: غبار، حنفی، كتابت، سرفصلی، قطعه یا مشقی، جلی صفحه، كتیبه
خط در خط: غبار، مرصع و متداخل، سواد و بیاض.

... آیا با دلسوزی به وجود و جایگاه و ویژگی‌های نقطه های پر اهمیت، در نستعلیق توجه كرده‌ایم؟
بیایید اشتباهی كه چهارصد سال قبل به خاطر نا آگاهی‌مان در حق نسخ كردیم، تا حروف سربی را به هر نحوی داشته باشیم، امروز درباره نستعلیق انجام ندهیم و نستعلیق را قربانی بازی‌های طراحی گرافیک نكنیم.

 

() نظرات